Ik ben weer aan het schrijven... Bekijk Mooie Dingen

Een honden hospice

Geschreven door Huib, gepubliceerd op 20/01/18

Vanochtend moest ik opnieuw beslissen of ik mijn hond Mats naar de dierenarts moest brengen om haar in te laten slapen. Het kantoor van de dierenarts sluit om 1 uur op zaterdag. Tijdens haar stervensproces worden ook mij veel zinvolle en eigenlijk heel mooie kanten ervan duidelijk. Sommigen kan ik beschrijven, terwijl anderen misschien wat meer tijd kosten of gewoon nu niet gepast zijn.
Ik ben dol op deadlines. Ik hou van het zoevende geluid dat ze maken als ze voorbij vliegen’ – Douglas Adams

Terwijl ik dit schrijf, snurkt Mats in een langzaam ritme in haar mandje. We zijn dus niet gegaan. Ze leeft nog, maar lijkt te vervagen.

Deze laatste dagen is mijn huis veranderd in een honden hospice en ik geloof niet dat Mats ooit zoveel bezoekers heeft gehad als in de afgelopen weken.

Gistermiddag was ze in een slechte staat. Ze had bijna nergens aandacht voor, ook niet toen ik haar een kluifje wilde geven. Tot de bel ging. Hieronder kun je zien wat er daarna gebeurde …

Ik word zowel blij als verdrietig wanneer ik dit zie. Blij omdat ze plezier had en reageerde op de uitdaging. Triest omdat ik kan zien hoe haar jonge en voorheen sterke lichaam dit eigenlijk niet meer aankon. Nadat mijn vriendin was vertrokken, stortte Mats in.

Is een wonder nog steeds mogelijk? Natuurlijk. Kan ik afdwingen dat het gebeurt? Nee. Heeft de reguliere diergeneeskunde een mogelijke behandeling? Nee, aan dit type kanker sterven alle honden die het krijgen. Volgens de statistieken had ze 3 weken geleden al dood moeten zijn.

Is het erg dat ze waarschijnlijk doodgaat? We sterven allemaal op een gegeven moment. Zij, ik, jij. We niet beslissen wanneer of door wat, maar wat we kunnen doen is kiezen hoe we dat einde tegemoet gaan.

In dit geval komt het in feite neer op de vraag of ik mijn eigen vermogen kan vertrouwen om de beste keuzes voor haar (en mij) te maken, wanneer dat nodig is. Ofwel door iets te doen of door iets niet te doen.

Het doet me denken aan de laatste dagen die ik met mijn vader in een Frans hospice doorbracht, toen hij in 2002 stierf. Wat nu een dierbare herinnering is geworden. Een mooi woord in deze context overigens: ‘dier baar’.

Keuzes en beslissingen

Ik heb ooit het onderscheid geleerd tussen beslissen en kiezen, dat ik erg nuttig vond in het proces met mijn vader. Wanneer ik het gebruikte in persoonlijke coaching of onderwijsprogramma’s rond complexe keuzes, bleek dit onderscheid veel te helpen. Ik kan het nu zelf toepassen met mijn hond.

Beslissen kan worden getypeerd als een proces waarbij prioriteit wordt gegeven aan voor- en nadelen. In dit geval zou het betekenen dat ik voor haar moet beslissen of en wanneer ze haar leven moet beëindigen. En ook rekening houden met wanneer de dierenarts open is en dat dubbel tarief geldt in het weekend is. Dan zou ik ‘onnodig lijden’ moeten voorkomen voor een ander wezen, dat geen letterlijke taal heeft om me te vertellen of dit het geval is en die niet leeft in het concept van ‘tijd’.

Kiezen is een heel andere plaats om vanuit te opereren, omdat het plaatsvindt in het ‘nu’. Tijd- en voorspellingsscenario’s houden dan plotseling op te bestaan. Het enige dat dan nodig is om te kiezen, is jouw intuïtie en het vermogen om het te ‘horen’ en te vertrouwen.

Met mijn vader moest ik een rationele benadering gebruiken, omdat hij zo in elkaar zat. Er was ook een praktisch probleem: hij was volledig ‘stoned’ door alle morfine die hij in het ziekenhuis kreeg. Hij had al besloten dat hij zijn leven wilde verlengen door meer chemo te doen en had een Nederlands euthanasie-verklaring ondertekend.

Maar Frankrijk is een Katholiek land, dus die verklaring was daar niet geldig. En ik betwijfelde oprecht of hij echt meer tijd wilde hebben. Dus ik vroeg de dokter hem van de morfine af te halen, zodat hij een heldere geest zou hebben en schetste drie scenario’s op een stuk papier om hem te helpen een beslissing te nemen. Mijn vader vragen wat hij voelde, zou hem alleen maar verwarring en stress bezorgen, omdat hij het altijd moeilijk vond om toegang te krijgen tot de emotionele kant van zichzelf.

De opties waren om naar huis te gaan, chemo te krijgen in het ziekenhuis en steeds zieker te worden, met de mogelijkheid om zijn leven – volgens de statistieken – nog maximaal zes maanden te verlengen. Of om naar een hospice te gaan en het te laten zijn voor wat het was. Pas toen ik vroeg waarom hij nog zes maanden wilde leven, was het antwoord voor hem volkomen duidelijk: ik had geen zwangere vrouw, dus hij hoefde niet te wachten om zijn nieuwe kleinkind te zien.

Hij koos voor het hospice en stierf daar vredig binnen vijf dagen. Hoewel hij niet meer kon praten, was het duidelijk dat hij zich ongemakkelijk voelde richting zijn dood. Ik ben er vrij zeker van dat het de Calvinistische ‘hel en verdoemenis’ religie was waar hij in opgroeide, dat hem parten speelde. Ik vond een manier om hem te kalmeren en bleef bij hem, terwijl ik een boek aan zijn bed las. Het boek was ‘honderd jaar eenzaamheid’ van Marquez, wat goed paste bij mijn vader.

Op de vijfde dag voelde ik plotseling een sterke impuls om hem met rust te laten, alsof hij me vroeg om te vertrekken. Ik nam mijn boek tijdens het avondeten op een terras van het dorp, waar het hospice prachtig op een heuvel was gelegen. Toen ik klaar was met lezen, ging ik terug en vond mijn vader dood in zijn bed.

Met een hond werkt het proces wel anders, maar voor mij in wezen hetzelfde. Ik moet gewoon een andere taal vinden om te communiceren en te voelen wat op het moment zelf het beste is. Als ik signalen van buitenaf gebruik en probeer zekerheid te vinden om de juiste beslissing in de toekomst neem, maak ik mezelf gek. Maar als ik mijn verbinding met haar vertrouw, weet ik wat ik moet kiezen. Op het juiste moment.

Weer stoned

Ik ben net zo menselijk als jullie allemaal. Dus ik twijfel natuurlijk ook wel eens aan mijn vermogen om onderscheid te maken tussen intuïtieve gevoelens en emoties die worden veroorzaakt door angsten of stress. Vooral in een situatie waarin ik niet neutraal ben over de uitkomst en waarin veel mensen meningen hebben over wat ik zou moeten doen of niet, zoals in de huidige.

Vorige week had ik een ervaring die me deed realiseren hoe perfect de communicatie tussen Mats en mij is, en ook hoe goed mijn eigen gevoeligheid werkt om ‘dingen op te pakken’. Ik had namelijk THC-olie voor haar besteld, waarover ik door de serie ‘The Sacred Plant’ begreep dat het mogelijk haar kon helpen genezen van kanker of op zijn minst pijn zou verlichten, die ze zou kunnen hebben.

Maar ik gaf haar te veel druppels in haar eten en ze kreeg een trip. ‘Zo stoned als een garnaal’, zoals Koot & Bie het noemden. Wat ze helemaal niet leuk vond.

Ik merkte het op een of andere manier op, ook al was ik in een andere kamer toen het gebeurde. Toen ik mijn hand op haar borst legde om haar te troosten, werd ik ook stoned. Zonder zelf olie te nemen. We beleefden samen een trip van bijna twee uur en toen ik eruit kwam, ging het met haar ook weer prima.

Vertrouwen

Ik weet dat ze me vertrouwt om dat voor ons allebei het beste te kiezen. Ik weet dat – geholpen door die THC-ervaring –  ik mijn eigen vermogen kan vertrouwen om de juiste keuze te maken in de huidige context.

Misschien is dat onvoorwaardelijke vertrouwen waarom honden zoveel betekenis hebben voor zoveel mensen. Ze zijn er beter in dan wij.

Huib

P.S. toen ik deze kleine verhalen over Mats begon te delen, had ik me niet kunnen voorstellen hoeveel mensen er door geïnspireerd of geraakt waren. Afgezien van het feit dat het mij gewoon helpt om delen van dit kostbare en toch intense project op te schrijven en te delen, lijkt het er ook op dat mensen er hetzelfde uithalen als uit mijn boek over Lyme.

Het verbindt ze weer met hoe kostbaar het leven is en met wat voor velen belangrijk is; zelfs voor degenen die niet de ervaring hebben verbonden te zijn met dieren. Kleine alledaagse verhalen, verbonden met bredere of diepere lagen van ons bestaan, zijn mogelijk gemakkelijker te verteren dan artikelen over complexe onderwerpen zoals Lyme.

Ze zijn in ieder geval veel korter dan wat ik vroeger schreef.

drs. Huib Kraaijeveld

In: Blog Mats

Bekijk hoe wij omgaan met persoonsgegevens in onze Privacyverklaring.