Ik ben weer aan het schrijven... Bekijk Mooie Dingen

Waarom lineair denken niet werkt bij complexe problemen

Geschreven door Huib, gepubliceerd op 23/03/15

‘Evidence-based’ is een vaak gebruikt magisch woord. Maar wat betekent het eigenlijk en waarom is deze manier van denken niet bruikbaar bij complexe problemen zoals Lyme? Dit inzicht lijkt relevant te zijn voor zowel patiënten, professionals, wetenschappers als mantelzorgers.

“Alles moet zo eenvoudig mogelijk worden gemaakt. Maar niet eenvoudiger dan dat.” Albert Einstein

In “Teken aan de Wand” gebruikte ik het Cynefin Framework om de lezer te helpen goed te bepalen hoe anders te denken voor verschillende typen problemen. De ene mens is beter in staat dan de andere om te beoordelen wat nodig is binnen de context van een specifieke situatie. Maar helemaal niemand is in staat om alles te zien, te voelen en te snappen. In mijn zakelijke werk heb ik verschillende modellen leren gebruiken om mensen te laten inzien dat verschillende typen situaties om andere benaderingen vragen. Een van deze modellen heet het Cynefin Framework. Cynefin is een woord uit het Welsh dat de ‘plaats van jouw meervoudige afkomst’ betekent. Deze naam duidt op jouw culturele, religieuze, geografische en ‘tribal’ achtergrond. Dit zijn allemaal factoren die de manier vormen waarop je de wereld beschouwt, maar waarvan je je slechts ten dele bewust kan zijn. Framework betekent raamwerk.

Cynefin geeft een raamwerk van bruikbare perspectieven om de vele facetten van Lyme beter te begrijpen, waarmee je te maken krijgt als reisgenoot. Cynefin verdeelt problemen of situaties onder in vier kwadranten: eenvoudig, gecompliceerd, complex en chaotisch. Snowden geeft aan dat je vooral een onderscheid moet te maken tussen eenvoudige en gecompliceerde situaties aan de ene kant, en complexe en chaotische situaties aan de andere. Bij de eerste twee volgt de data op het denkkader. Bij de laatste twee is dit andersom: het denkkader volgt op de data, omdat teveel factoren of actoren onbekend of onvoorspelbaar zijn.

Het Cynefin Framework is een zingevingsmodel in plaats van de veel (te vaak) gebruikte ordenings- of categorisatiemodellen. Op Youtube legt onderzoeker Dave Snowden dit framewerk uit, waarbij hij vertelt hoe je het kan gebruiken om situaties beter in te schatten en er een passende manier van handelen bij te vinden. Ik vind dit framewerk erg bruikbaar bij het oplossen van problemen in het algemeen, maar vooral als je het toepast in combinatie met een assessment van hoe mensen denken. Daarop zal ik later in dit hoofdstuk terugkomen, want ik wil je hier niet in verwarring brengen door twee concepten tegelijkertijd te bespreken.

Mocht je liever luisteren naar deze uitleg, dan kan je onderzoeker Dave Snowden (geen familie, volgens mij) zijn model horen uitleggen.

 

‘Evidence-based’ betekent eigenlijk de ‘hoe’ vraag in een laboratoriumsituatie bestuderen, waarbij all andere factoren zijn uitgesloten. Daarmee luidt het adagium dat als (en alleen als) een causale relatie tussen two factoren herhaaldelijk kan worden aangetoond, it wetenschappelijk aangetoond of ‘waar’ mag heten. Op zichzelf is dit een valide manier om eenvoudige situaties, vragen of problemen te benaderen.

Maar bij complexe problemen zoals Lyme of de vraag hoe daarmee om te gaan als mantelzorger, is deze manier van denken niet alleen nutteloos, maar zelfs gevaarlijk. Zoals Jacque Fresco (94) terecht stelde in zijn speech in Eindhoven in 2010, kunnen mensen eigenlijk helemaal niet denken. Volgens hem is ons denken volledig gevormd door onze cultuur. De meeste mensen kunnen daarom nu nauwelijks meer buiten de dominante technocratische manier van denken heenkomen, waarin ‘evidence based’ de Heilige Graal lijkt te zijn.

Een tip voor omstanders: STOP met tips geven aan mensen die daar niet op zitten te wachten. Ik zit te vaak met kromgetrokken tenen toe te kijken hoe allerlei – vast weer goedbedoelde – onzin ongevraagd wordt gedumpd op mensen die daar helemaal niet op zitten wachten.

Als beeldspraak: zou je een bergbeklimmer die bijna naar beneden valt, ook aanraden eens naar de uitverkoop van slaapzakken bij een Sportwinkel te gaan bekijken?

Precies. Wil je weten waar je wel mee kan helpen. Neem dan 2-3 uur de moeite en lees eens een boek.

 

drs. Huib Kraaijeveld

Auteur van ‘Teken aan de Wand’, voorzitter van de On Lyme Foundation & founding member van de Ad Hoc Committee for Health Equity in ICD11 Borelliose Codes

Als je dit artikel de moeite waard vond, wil je dan een kijkje nemen op de internationale crowdfund campagne die dient om mijn werk op een duurzame en integere manier te financieren? Zo kan jij meedoen aan het creëren van bewustzijn over Lyme en de ‘ongeduldige’ revolutie. Hier is de korte Nederlandse toelichting ervan te vinden.
Wil je dit artikel ook delen op Social Media, zodat meer mensen het te zien krijgen?

drs. Huib Kraaijeveld

In: Filosofie Inspiratie Lyme Sociaal Wetenschap

Bekijk hoe wij omgaan met persoonsgegevens in onze Privacyverklaring.